Anesthesia : అనస్థీషియా అంటే ఏమిటి..? రోగికి నొప్పి తెలియకుండా శరీరం ఎలా మొద్దుబారుతుంది..?

సాక్షి లైఫ్ : ఆపరేషన్ అనగానే రోగుల్లో ముందుగా వ్యక్తమయ్యే భయం నొప్పి. ఆ భయాన్ని పోగొట్టి, రోగికి ఎలాంటి నొప్పీ తెలియకుండా సర్జరీని విజయవంతంగా పూర్తి చేయడానికి వైద్యులకు ఒక బ్రహ్మాస్త్రం లాంటిది 'అనస్థీషియా' . అసలు ఈ మత్తుమందు క్షణాల్లోనే శరీరాన్ని ఎలా మొద్దుబారుస్తుంది..? ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది..? ఏయే రకాలు ఉంటాయి..? తదితర ఆసక్తికర విషయాలు తెలుసుకుందాం.. 

ఇది కూడా చదవండి..డిప్రెషన్ ఉన్న వారిలో ఎలాంటి మార్పులు కనిపిస్తాయి..?

ఇది కూడా చదవండి..ఒత్తిడి, ఆందోళనను తగ్గించడానికి బెస్ట్ ఫుడ్ ఏది..?

ఇది కూడా చదవండి..బ్లడ్ క్యాన్సర్ ను గుర్తించడానికి ఎలాంటి పరీక్షలు చేస్తారు..?

 అనస్థీషియా అంటే ఏమిటి..?

రోగికి నొప్పి తెలియకుండా చేసి శస్త్రచికిత్సను సురక్షితంగా పూర్తి చేయడానికి ప్రత్యేక మందులను ఉపయోగించే వైద్య ప్రక్రియ ఇది. ఇది లేకపోతే గుండె, మెదడు సర్జరీలు, అవయవ మార్పిడి, సిజేరియన్ వంటి ఆపరేషన్లు చేయడం అత్యంత బాధాకరం, దాదాపు అసాధ్యం. అనస్థీషియా మందులు స్పర్శను తాత్కాలికంగా నిరోధించి, నరాల ద్వారా మెదడుకు వెళ్లే ఇంద్రియ సంకేతాలను అడ్డుకుంటాయి. ప్రధానంగా నాలుగు రకాలుశస్త్రచికిత్స తీవ్రత, శరీర భాగాన్ని బట్టి వైద్యులు మత్తుమందును ఎంచుకుంటారు. 

జనరల్ అనస్థీషియా..

ఇందులో రోగి పూర్తిగా స్పృహ కోల్పోతారు (unconscious stage). రీజనల్ అనస్థీషియా.. నడుము కింది భాగం వంటి శరీరంలోని ఏదైనా ఒక పెద్ద భాగానికి మాత్రమే మత్తు ఇస్తారు. 

లోకల్ అనస్థీషియా..

కేవలం ఒక చిన్న ప్రాంతానికి అంటే ఉదాహరణకు పన్ను తీయడం, చిన్న గాయాలు అయినా ప్రదేశానికి మాత్రమే మత్తు ఇస్తారు. సెడేషన్, ఇందులో రోగి పూర్తిగా స్పృహ కోల్పోరు కానీ, నిద్రమత్తులోకి జారుకుని ప్రశాంతమైన స్థితిలో ఉంటారు. 

శరీరంలో ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది..?

మనకు ఏదైనా గాయమైనప్పుడు నరాలు ఆ సమాచారాన్ని విద్యుత్ సంకేతాల రూపంలో మెదడుకు పంపుతాయి. అప్పుడే మనకు నొప్పి అనిపిస్తుంది. అనస్థీషియా ప్రధానంగా ఈ సంకేతాలనే నిరోధిస్తుంది.

లోకల్, రీజనల్ అనస్థీషియాలో..

మందులు నరాల్లోని 'సోడియం ఛానెల్స్‌'ను తాత్కాలికంగా బ్లాక్ చేస్తాయి. దీంతో విద్యుత్ సంకేతాలు ప్రయాణించలేక, నొప్పి సమాచారం మెదడుకు చేరదు. 

జనరల్ అనస్థీషియాలో.. 

ఇది నేరుగా మెదడు, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతుంది. మెదడు కణాల మధ్య సమాచారాన్ని చేరవేసే న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్ల పనితీరును పెంచి, ఉత్తేజపరిచే సంకేతాలను తగ్గిస్తుంది. దీనివల్ల రోగి మెదడు తరంగాల సరళి మారిపోయి, తాత్కాలిక కోమా లాంటి స్థితికి వెళతారు.నరాల స్థాయిలో మత్తుమందు నొప్పి సంకేతాలను ఎలా అడ్డుకుంటుందో కింద ఉన్న విధానంలో మరింత వివరంగా చూడవచ్చు.

సిరల ద్వారా (intravenous) మందు ఇచ్చినప్పుడు, అది క్షణాల్లోనే రక్తప్రవాహం ద్వారా మెదడుకు చేరుకుని నొప్పి సంకేతాలను నిరోధిస్తుంది. సర్జరీ పూర్తయిన తర్వాత మందు ప్రభావం క్రమంగా తగ్గడంతో రోగికి తిరిగి స్పృహ వస్తుంది. 

దుష్ప్రభావాలు ఉంటాయా..?

సర్జరీ మధ్యలో మెలకువ రావడం (anesthesia)..ఇది అత్యంత అరుదుగా జరుగుతుంది. దీన్ని నివారించేందుకు ఆపరేషన్ థియేటర్‌లో రోగి మెదడు తరంగాలను పర్యవేక్షించే ప్రత్యేక యంత్రాలు ఉంటాయి. రోగికి మెలకువ వస్తున్నట్లు గుర్తిస్తే వైద్యులు వెంటనే మత్తు మోతాదును సర్దుబాటు చేస్తారు.

సాధారణ సమస్యలు.. అనస్థీషియా చాలా సురక్షితమే అయినప్పటికీ, సర్జరీ తర్వాత గొంతు నొప్పి, వికారం, వాంతులు, కండరాల నొప్పులు, గందరగోళం, చలి లేదా వణుకు, తలనొప్పి వంటి తాత్కాలిక దుష్ప్రభావాలు కొద్దిశాతం మందిలో కనిపించవచ్చు. ఇవి కూడా కొంత సమయం తర్వాత వాటంతట అవే సర్దుకుంటాయి.

ఇది కూడా చదవండి..మార్నింగ్ వాక్ చేసేటపుడు ఈ ఆరు విషయాలు గుర్తుంచుకోండి..ఎందుకంటే..?

ఇది కూడా చదవండి.. కొరియన్ డైట్ తో వేగంగా బరువు తగ్గడం ఎలా..?  

ఇది కూడా చదవండి..బ్లడ్ క్యాన్సర్‌లో ఎన్ని రకాలు ఉన్నాయి..?

గమనిక: ఇది కేవలం సమాచారంగా మాత్రమే భావించండి.. ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఆరోగ్య సమస్యలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దు. అందుకోసం వైద్య నిపుణులను సంప్రదించండి.