Human Brain - Ages : మనిషి మెదడు విషయంలో ఏ వయసులో ఎలాంటి మార్పులు జరుగుతాయి..?

సాక్షి లైఫ్ : మానవ శరీరాన్ని నడిపించే అత్యంత క్లిష్టమైన అవయవం మెదడు (Brain). పుట్టినప్పటి నుంచి వృద్ధాప్యం వరకు మెదడు నిరంతరం మారుతూ, కొత్త విషయాలు నేర్చుకుంటూ ఉంటుంది. అయితే, ఈ మార్పులు ఒకే విధంగా కాకుండా, మనిషి జీవితకాలంలో "ఐదు ప్రత్యేకమైన దశలు (Eras)"గా జరుగుతాయని తాజా అధ్యయనంలో వెల్లడైంది.

ఇది కూడా చదవండి...కిడ్నీ వ్యాధి లక్షణాలు: ఈ సంకేతాలను అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు..

ఇది కూడా చదవండి..వర్షాకాలంలో అజీర్ణ సమస్యతో బాధపడుతున్నారా..? ఈ ఆహారాలను తినకండి.. 

ఇది కూడా చదవండి..ఆహారంలో అవకాడోను ఎలా చేర్చుకుంటే మరిన్ని ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు అంటే..?

కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీకి చెందిన న్యూరో సైంటిస్టులు (Neuroscientists) 3,802 మంది వ్యక్తుల మెదడు స్కాన్‌లను (MRI scans) విశ్లేషించి, ఈ ఐదు దశలను గుర్తించారు. మెదడు నిర్మాణం, నాడీ కనెక్షన్లు (Neural Wiring) ముఖ్యంగా నాలుగు కీలక మలుపుల (Turning Points) వద్ద పూర్తిగా రూపాంతరం చెందుతాయి. ఆ కీలక వయసులే... 9, 32, 66, 83 సంవత్సరాలని అధ్యయనంలో వెల్లడైంది.

మెదడు అభివృద్ధిలో ఐదు ప్రధాన దశలు..  

మెదడు వ్యవస్థీకృత నిర్మాణంలో (Topological Development) వచ్చే ముఖ్యమైన మార్పుల ఆధారంగా శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించిన ఆ ఐదు 'మెదడు యుగాలు' వివరాలు ఇక్కడ చూడండి:

1. బాల్య దశ (Childhood Era): 0 - 9 సంవత్సరాలు

లక్షణం: నెట్‌వర్క్ ఏకీకరణ (Network Consolidation).

కనిపించే మార్పులు..?.. ఈ దశలో శిశువు మెదడులో అధికంగా ఉత్పత్తి అయిన నాడీ కనెక్షన్లు (Synapses) అవసరాన్ని బట్టి క్రమంగా తొలగించబడతాయి (Whittled Down). ఇది అత్యంత క్రియాశీలకంగా ఉండే కనెక్షన్లను బలోపేతం చేస్తుంది. గ్రే మ్యాటర్, వైట్ మ్యాటర్ (Grey and White Matter) వేగంగా పెరుగుతాయి.

2. కౌమార యవ్వన దశ (Adolescence Era): 9 - 32 సంవత్సరాలు
లక్షణం.. నాడీ వ్యవస్థ పరిపక్వత, సామర్థ్యం (Maturation & Efficiency).

కనిపించే మార్పులు..?.. సాంప్రదాయకంగా అనుకున్నదానికంటే ఈ కౌమార దశ చాలా ఎక్కువ కాలం, అంటే 32 ఏళ్ల వరకు కొనసాగుతుందని పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఈ దశలో వైట్ మ్యాటర్ పరిమాణం పెరుగుతూ, మెదడులోని సమాచార మార్పిడి వ్యవస్థ మరింత సమర్థవంతంగా, వ్యవస్థీకృతంగా మారుతుంది. ఇది మెరుగైన అభిజ్ఞా సామర్థ్యానికి (Cognitive Performance) దారితీస్తుంది. 32 ఏళ్ల వద్ద మెదడు నిర్మాణంలో అత్యంత బలమైన మలుపు (Strongest Turning Point) ఏర్పడుతుంది.

3. వయోజన దశ (Adulthood Era): 32 - 66 సంవత్సరాలు
లక్షణం.. స్థిరత్వం, నెమ్మదిగా ప్రత్యేకీకరణ (Stability & Segregation).

కనిపించే మార్పులు..?.. జీవితంలో ఎక్కువ కాలం ఉండే ఈ దశలో మెదడు నిర్మాణం చాలా స్థిరంగా ఉంటుంది. మునుపటి దశల మాదిరిగా పెద్ద మార్పులు ఉండవు. ఈ స్థిరత్వం మేధస్సు (Intelligence), వ్యక్తిత్వం (Personality) స్థిరంగా ఉండటాన్ని సూచిస్తుంది. అయితే, మెదడులోని వివిధ ప్రాంతాలు క్రమంగా మరింత ప్రత్యేకమైనవిగా (Compartmentalized) మారుతున్నట్లు గుర్తించారు.

4. తొలి వృద్ధాప్య దశ (Early Aging Era): 66 - 83 సంవత్సరాలు..

లక్షణం.. నెట్‌వర్క్ పునర్వ్యవస్థీకరణ, కనెక్టివిటీ తగ్గుదల (Reorganisation & Reduced Connectivity).

కనిపించే మార్పులు..?.. 66 ఏళ్ల వద్ద కనిపించే మార్పులు అంత తీవ్రంగా లేకపోయినా, మెదడు నెట్‌వర్క్‌లలో ముఖ్యమైన పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రారంభమవుతుంది. వైట్ మ్యాటర్ క్షీణించడం (Degeneration) ప్రారంభం కావడం వల్ల కనెక్షన్లు తగ్గుముఖం పట్టడం గమనించవచ్చు. ఈ వయసులో రక్తపోటు (Hypertension) వంటి ఆరోగ్య సమస్యలు మెదడుపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

5. మలి వృద్ధాప్య దశ (Late Aging Era) 83 ఏళ్లు దాటిన తర్వాత..

లక్షణం.. పూర్తి కనెక్టివిటీ క్షీణత (Further Decline in Global Connectivity).

కనిపించే మార్పులు..?.. 83 ఏళ్లు దాటిన తర్వాత మెదడు చివరి దశలోకి ప్రవేశిస్తుంది. మెదడు అంతటా ఉండే కనెక్టివిటీ మరింత తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల మెదడులోని కొన్ని ప్రాంతాలు మాత్రమే పనిచేస్తూ, మిగతావి బలహీనపడతాయి. ఈ దశలో జ్ఞాపకశక్తి తగ్గుదల, ఇతర నాడీ సంబంధిత సమస్యల ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

ఈ పరిశోధన ఎందుకు ముఖ్యం అంటే..?bra

ఈ ఐదు 'మెదడు దశలు' (Brain Eras) గురించిన అవగాహన.. పిల్లలలో అభ్యాస సమస్యలు (Learning Difficulties), కౌమార దశలో మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు, వృద్ధాప్యంలో మతిమరుపు (Dementia) వంటివి ఏ వయసులో ఎక్కువగా వచ్చే అవకాశం ఉందో అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయ పడుతుంది. మెదడు నిర్మాణం మారే కీలక సమయాల్లో చికిత్సలు లేదా జోక్యాలను (Interventions) మరింత లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి వీలవుతుంది. ఈ అధ్యయనం మెదడు ఎదుగుదల అనేది నిరంతర ప్రక్రియ కాదని, కొన్ని ముఖ్యమైన మలుపుల ద్వారా రూపాంతరం చెందుతుందని స్పష్టం చేస్తోంది.

ఇది కూడా చదవండి..వారానికి రెండుసార్లు తీసుకోవడం ద్వారా అవకాడోతో గుండెపోటుకు చెక్.. !

ఇది కూడా చదవండి..హెపటైటిస్ " ఏ" నివారించడంలో వ్యాక్సిన్ పాత్ర ఎంత..? 

ఇది కూడా చదవండి..బ్యాడ్ ఫుడ్ కాంబినేషన్ : ఎలాంటి ఆహారాలను కలిపి తీసుకోకూడదు

ఇది కూడా చదవండి..శరీరంలో కొలెస్ట్రాల్ పెరిగితే ఏమవుతుంది..? 

గమనిక: ఇది కేవలం సమాచారంగా మాత్రమే భావించండి.. ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఆరోగ్య సమస్యలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దు. అందుకోసం వైద్య నిపుణులను సంప్రదించండి..